Δράσεις παιδικής προστασίας στην πόλη

Η ΑΡΣΙΣ πραγματοποιεί καθημερινά παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας στον δρόμο για τον εντοπισμό και την υποστήριξη ασυνόδευτων παιδιών και οικογενειών προσφύγων και αιτούντων άσυλο που διαμένουν στο δρόμο και αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην προσπάθειά  τους να καλύψουν τις ανάγκες της καθημερινής τους επιβίωσης. Η δράση παρέχει υπηρεσίες υποστήριξης για κάθε ανήλικο πρόσφυγα, που εντοπίζεται στο δρόμο και βρίσκεται σε κίνδυνο κοινωνικής περιθωριοποίησης και θυματοποίησης. Βασικός σκοπός της υπηρεσίας αυτής είναι η διασφάλιση της προστασίας του παιδιού βάσει των δυνατοτήτων που δίνονται από το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο.

Οι ομάδες Streetwork της ΑΡΣΙΣ παρεμβαίνουν σε όλα τα σημεία της πόλης όπου ζουν ή εργάζονται παιδιά, από τις 10:00 ως τις 22:00, προσπαθώντας να εντοπίσει ποια από αυτά είναι ασυνόδευτα στη χώρα μας ή διαβιούν σε συνθήκες αστεγότητας με τις οικογένειές τους. Μετά τον εντοπισμό η ομάδα αναλαμβάνει να υποστηρίξει κάθε παιδί ξεχωριστά, καταρτίζοντας ένα εξατομικευμένο πλάνο με βάση τις ανάγκες, αλλά και τις προθέσεις του. Το πρόγραμμα προσφέρει: πληροφόρηση και συμβουλευτική, ψυχό-κοινωνική υποστήριξη, νομική συμβουλευτική και εκπροσώπηση, υλική υποστήριξη (είδη υγιεινής, είδη διατροφής, ρουχισμού, υπόδησης, sleeping bags, κουβέρτες, σχολικά είδη κ.α.), διασύνδεση με δομές που παρέχουν φαγητό και συνοδεία, αν κριθεί απαραίτητο, καθώς και άλλες υπηρεσίες και παροχές από τις οποίες τα παιδιά μπορούν να ωφεληθούν, ιατρική υποστήριξη μέσω παραπομπών και διεκπεραίωση των βασικέών διοικητικών διαδικασίών (στεγαστικά αιτήματα και καταγραφή στην υπηρεσία ασύλου).

Πολύ σημαντική είναι επίσης και η παροχή σε όλα τα παιδιά -συμπεριλαμβανομένων και των ασυνόδευτων- ψυχοκοινωνικής και εκπαιδευτικής πλαισίωσης, μέσω των Κέντρων Υποστήριξης Νέων της ΑΡΣΙΣ, όπου τα παιδιά βρίσκουν, επίσης, ένα φιλικό χώρο για να περνούν δημιουργικά και με ασφάλεια την ημέρα τους. Καθώς ο μέσος όρος παραμονής σε συνθήκες αστεγίας υπερβαίνει τον ένα μήνα, είναι καθοριστικής σημασίας η ομάδα  να οργανώνει την τακτική και συστηματική επικοινωνία-συνεργασία με τα παιδιά που παραμένουν στο δρόμο, έτσι ώστε να αξιολογείται η ευαλωτότητά τους, να διασφαλίζεται η προστασία τους και να καλύπτονται οι βασικές τους ανάγκες, μέχρις ότου καταστεί δυνατή η εισαγωγή τους σε κάποια δομή φιλοξενίας.

Επιπρόσθετα, το προσωπικό του προγράμματος παρεμβαίνει σταθερά στα δύο αστυνομικά τμήματα της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης τα οποία είναι επιφορτισμένα με την τέλεση της προστατευτικής φύλαξης των ασυνόδευτων ανηλίκων. Με αυτό τον τρόπο υποστηρίζει τα παιδιά με υπηρεσίες και είδη, αλλά και ελέγχει, όσο κάτι τέτοιο είναι εφικτό, τις συνθήκες κράτησης των ανηλίκων εντός των εγκαταστάσεων κράτησης, στις οποίες δε θα έπρεπε να βρίσκονται.  

Η δράση χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Child protection, detention monitoring, persons with disabilities support and legal aid in Central and North Greece, Attica and Dodecanese υλοποιείται από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δείτε το ενημερωτικό φυλλάδιο μας για τα δικαιώματα των ασυνόδευτων ανηλίκων στα αγγλικά και στα αραβικά.

Το φυλλάδιο μας στα ελληνικά:

fylladio_gr

στα αγγλικά:

fylladio_en

στα αραβικά:

arabic

στα ουρντού:

urdu

στα φαρσί:

farsi

 

Τι είναι ένα «ασυνόδευτο παιδί»;

Ως ασυνόδευτο παιδί ορίζεται ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής που δεν έχει συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας του και ο οποίος είτε εισέρχεται στην Ελλάδα χωρίς να συνοδεύεται από τον κατά το νόμο ή το έθιμο υπεύθυνο για την επιμέλειά του ενήλικο και για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η ανωτέρω κατάσταση, είτε βρέθηκε χωρίς συνοδεία μετά την είσοδο του στη xώρα.

Τα ασυνόδευτα παιδιά είτε ξεκινούν το ταξίδι τους μόνα προκειμένου να φτάσουν σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα -σε αυτή την περίπτωση συνήθως πρόκειται για αγόρια στην ηλικία της εφηβείας-  είτε ξεκίνησαν το ταξίδι συνοδευόμενα από την οικογένεια τους, από την οποία στη συνέχεια αποχωρίστηκαν και τελικά βρέθηκαν σε διαφορετικές χώρες της Ευρωπαϊκή Ένωσης, προσπαθώντας τώρα να επανενωθούν με την διαδικασία της οικογενειακής επανένωσης, βάση των προβλέψεων της Συνθήκης Δουβλίνο ΙΙΙ – σε αυτή την περίπτωση μπορεί να πρόκειται και για μικρότερα παιδιά.

Ο πόλεμος, οι εμφύλιες συρράξεις, η φτώχεια, οι κοινωνικές ανισότητες, οι διακρίσεις, που πλήττουν τους ανθρώπους που εξαναγκάζονται να αφήσουν την πατρίδα τους και να ζητήσουν άσυλο σε κάποια άλλη χώρα, εντός και εκτός των συνόρων της Ελλάδας, δημιουργούν εξαιρετικές συνθήκες κινδύνου, εκμετάλλευσης και κακοποίησης για τα ασυνόδευτα παιδιά, κάνοντάς τους θύματα περιθωριοποίησης και αποκλεισμού, σε αντίθεση με ό,τι εγγυάται το σχετικό εθνικό δίκαιο και οι διεθνείς συμβάσεις.

 

Τι προβλέπεται στην Ελλάδα για τα ασυνόδευτα παιδιά;

Κάθε παιδί που εντοπίζεται στη χώρα μας ως ασυνόδευτο πρέπει να καταγραφεί ως τέτοιο στον εισαγγελέα ανηλίκων της αντίστοιχης περιοχής όπου διαβιεί, καθώς και να εγγραφεί στο μητρώο του ΕΚΚΑ ώστε να μπει σε σειρά αναμονής για τοποθέτηση σε κάποια Δομή Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Παιδιών. ‘Έως ότου βρεθεί κάποια διαθέσιμη θέση σε Δομή Φιλοξενίας -αυτή τη στιγμή οι Δομές Φιλοξενίας που υπάρχουν στη χώρα μας παρέχουν περίπου το 1/3 των θέσεων που θα ήταν αναγκαίες ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες στέγασης του συνόλου των παιδιών- τα ασυνόδευτα παιδιά «φιλοξενούνται» σε καθεστώς προστατευτικής φύλαξης.

Ο θεσμός της προστατευτικής φύλαξης ανηλίκων, ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 118 του Προεδρικού Διατάγματος 141/1991, εμφανίζει πολλά και σημαντικά προβλήματα, τόσο ως προς τη νομοτεχνική του σύλληψη και διατύπωση, όσο και όσον αφορά τον τρόπο της εφαρμογής του. Ως προς την εφαρμογή του θεσμού της προστατευτικής φύλαξης επί ασυνόδευτων ανήλικων αλλοδαπών, η πολύχρονη εμπειρία της ΑΡΣΙΣ έχει αναδείξει μία πληθώρα ιδιαιτέρως προβληματικών για τα δικαιώματα των παιδιών ζητημάτων. Στο νόμο ορίζεται ρητά ότι η προστατευτική φύλαξη δεν δύναται να γίνεται με όρους κράτησης, στην πράξη, όμως, στη χώρα μας συμβαίνει ακριβώς αυτό. Τα παιδιά κρατούνται σε χώρους απολύτως ακατάλληλους για την ηλικία τους και τις ανάγκες τους, εντός Αστυνομικών Τμημάτων, συχνά ακόμα και μαζί με ενήλικες, χωρίς δικαίωμα προαυλισμού, σε κάκιστες συνθήκες υγιεινής, με ανεπαρκή σίτιση. Συχνές είναι οι περιπτώσεις αυτοτραυματισμών των παιδιών στην απελπισία τους να φύγουν από τη φυλακή και παράλληλα σημειώνονται  καταγγελίες για λεκτική και σωματική βία και κακομεταχείριση από αστυνομικούς προς ανήλικους που τελούν υπό προστατευτική φύλαξη. Επιπροσθέτως, επειδή από το νόμο η προστατευτική φύλαξη δε μπορεί να είναι κράτηση, πουθενά δεν ορίζεται η διάρκεια της, με αποτέλεσμα τα παιδιά να παραμένουν 2 μήνες, κατά μέσο όρο, στα κρατητήρια ως ότου μεταφερθούν σε κάποια Δομή Φιλοξενίας, ενώ σε χώρους της περιοχής των συνόρων συχνό είναι το φαινόμενο της πολύμηνης κράτησης.